camera lucida...

 ROLAND BARTHES

CAMERA LUCIDA / DENEME / ALTI45 / 1996 / 112 sayfa

 

Altı45’in; kitabın arka kapağına iliştirdiği nota göre; Fotoğraf edebiyatının iki başyapıtından biri sayılıyormuş Camera Lucida[1]. Devam eden iddiaya göre; Barthes’ın en bireysel ve kurgusal yapıtıymış aynı zamanda.

 

Barthes, yaklaşmakta olan ölümünü sezinlemiş olmalı ki fotoğraf ve ölüm üzerinden konuya yaklaşıyor. Yazar kitabı tamamladıktan sonra da kısa süre içinde uzak yol yürüyüşüne başlıyor…

 

İlk baskısı 1992 yılında yapılan kitabın Türkçe çevirisi Reha Akçakaya tarafından kotarılmış. Camera Lucida’nın alt başlığı: Fotoğraf Üzerine Düşünceler

 

Kitaptan kısa birkaç alıntı yapalım:

 

Fotoğraf’ın sınıflandırılamaz bir şey olduğu ileri sürülebilirdi. s.17

*

Fotoğraf’ın sonsuza dek kopyaladığı şey aslında yalnız bir kez olmuştur. Var oluş açısından asla yinelenemeyecek olanı, mekanik olarak yineler Fotoğraf. s.18

*

Fotoğraf, her iki yaprağını da bozmadan birbirinden ayıramayacağınız katmanlı nesneler sınıfına girer: pencere ve görünüm, ya da iyi ve kötü, tutku ve nesnesi… [negatif-pozitif] s.19

*

Fotoğraf’ın üç değişik uygulamanın (ya da üç değişik duygunun, niyetin) nesnesi olduğunu gözlemlemiştim: yapmak, maruz kalmak ve bakmak. s.21

*

Fotoğrafçı, Fotoğraf’ın ölüm haline gelmesini engellemek için elinden geleni yapmalıymış gibidir. s.24

*

Yeni çözümlememin kılavuzu olarak bazı fotoğrafların bende yarattığı çekiciliği esas almaya karar verdim. s.28

*

Fotoğraf her zaman Resim hayaletinden işkence görmüştür, hâlâ da görmektedir… s.36

*

Fotoğraf sanata Resim’le değil, Tiyatro’yla dokunur. s.38

*

…mutlak olarak saf olduğu sürece maske anlamdır… s.41

*

Bence görünüm fotoğrafları (kent ya da kır) gezilebilir değil, yaşanabilir olmalıdır. s.45

*

Freud ise, anne bedeni için “kişinin daha önce bulunduğundan emin olabileceği tek yerdir” diyor. s.45

*

“Görüntü için gerekli koşul, görmedir” demiş Janouch Kafka’ya; Kafka’da gülümseyerek yanıtlamış: “Biz nesneleri aklımızdan çıkarmak için fotoğraflarız. Öykülerim gözlerimi kapamamın bir yoludur...” Fotoğraf sessiz olmalıdır (yaygaracı fotoğraflar vardır, onları sevmem): bu bir ölçülülük sorunu değil, bir müzik sorunudur. s.57

 

Not:

toplum; ile barışık yaşamak

mitlere inanmak demek

 

bir fotoğrafın sunmuş olduğu manzarayı bulup, gezmek/görmek istediğinizde her zaman hayal kırıklığına uğrarsınız. fotoğraflarda çoğu kez hayali bir illüstrasyon sizi içine çeker. bakanın, yerinde bakmaya gidene dek alacağı yol esnasında, hem bellekteki görüntü hem de sanatçının basmış olduğu fotoğraftaki görüntü çoktan değişmiş olacaktır. asla asla umduğunuzu bulamayacağınız için, kendi manzaranızı kendi enfes görselinizi kovalamalısınız…    

 

Taylan Köken – 2025

---

[1] Diğer başyapıtın hangisi olduğu yazıda belirtilmediği için hiçbir fikrim yok. Ancak içimden bir ses o kitabın: Walter Benjamin’in “Fotoğraf Yazıları” kitabı olabileceğini söylüyor…