reading hapishanesi baladı...

OSCAR WILDE

READING HAPİSHANESİ BALADI / ŞİİR / BORDO-SİYAH / 2004 / 93 sayfa

Oscar Wilde, 1891 yılında Bosie adını verdiği esmer güzeli bir genç ile tanışır. Bu gençle olan ilişkisi yüzünden karısını ve çocuklarını terk eder. Bu gençle toplum içinde dolaşır, seyahatlere çıkar. 1895 yılında genç adamın babası olan Lord Queensberry, Oscar Wilde’i şikâyet eder. Mahkeme onu bu ilişkisinden dolayı iki yıl kürek cezasına çarptırır. Reading Baladı, bu hapishane yaşamından kalma bir üründür. 

Yazar, hapishane günlerinden çok büyük dersler çıkarmıştır. Hapisten çıkar çıkmaz bu uzun şiiri yazar. Baladı hapishanede idam edilen gerçek bir kişilikten esinlenerek yazmıştır. Onun idamı hem hapishanedekileri, hem de yazarı derinden etkilemiştir.

Ben ise kitabı, okunması için sıra bekleyen kitaplarımın arasından Tv’de yayınlanan “Ezel” isimli dizide “Ramiz Dayı” karakteriyle bu şiirin ilk dizelerini okuyan rahmetli Tuncel Kurtiz’in sesinden dinleyerek okumuştum.

Kitabı Türkçemize Tozan Alkan tarafından çevrilmiştir. 

Ramiz Dayı’nın okuduğu bölümü buraya aktarıyorum:

 

Kulak verin sözlerime iyice,

Herkes öldürebilir sevdiğini

Kimi bir bakışıyla yapar bunu,

Kimileri dalkavukça sözlerle,

Korkaklar öpücük ile öldürür,

Yürekliler kılıç darbeleriyle!

Kimi gençken öldürür sevdiğini

Kimileri yaşlı iken öldürür;

Şehvetli ellerle öldürür kimi

Kimi altından ellerle öldürür;

Merhametli kişi bıçak kullanır

Çünkü bıçakla ölen çabuk soğur.

 

Kimi aşk kısadır, kimi uzundur,

Kimi satar kimi de satın alır;

Kimi gözyaşı döker öldürürken,

Kimi kılı kıpırdamadan öldürür;

Herkes öldürebilir sevdiğini

Ama herkes öldürdü diye ölmez. Sf:14-15

Taylan Köken

vera veya nihilistler...

OSCAR WILDE

VERA VEYA NİHİLİSTLER / TİYATRO / BORDO-SİYAH / 2004 / 117 sayfa

Oscar Wilde’ın 26 yaşında 1880 yılında yazdığı ilk oyundur. Avrupa’nın da takip ettiği Rusya’daki değişim üzerine bir oyundur. Yazar oyunu şu sözlerle tanıtmaktadır: Sanatın sınırları içinde, insanların hürriyeti için yeri göğü çınlatan haykırışlarını ifade etmeye çalıştım, o haykırış ki günümüz Avrupa’sında İspanya’dan Rusya’ya, kuzeyden güney denizlerine kadar tahtları tehdit etmekte ve hükümetleri sallamaktadır. Ne var ki, oyun politikayı değil, tutkuları anlatan bir oyundur.

Kitap Sevil Cerit çevirisiyle yayınlanmıştır.

Kitaptan kısa birkaç not aktaralım:

Michael- İçimdeki bütün duyguları söküp atmaya; ne sevmeye, ne sevilmeye, ne merhamet etmeye, ne de merhamet beklemeye, ne evlenmeye, ne de evlendirilmeye, ta ki sonuca varana kadar; geceleyin gizlice bıçaklamaya; bardağa zehir atmaya; babayı oğluna, kocayı eşine düşman etmeye; korkusuzca bir umut beslemeden, gelecek düşüncesi olmadan acı çekmeye, yok etmeye, intikam almaya yemin ediyorum. Sf:42

*

Prens Paul- Tecrübe, insanların hatalarına verdikleri addır. Sf:62   

*

Prens Paul- Ah! Sevgili Kont, hayat, hakkında asla ciddi konuşulmayacak kadar önemli bir şeydir.

---

Prens Paul- En kötü düşmanımı kaybetmektense, en iyi dostumu kaybetmeyi yeğlerim! Bildiğiniz gibi, insanın arkadaş sahibi olması için sadece iyi huylu olması yeter; ama birinin hiç düşmanı kalmamışsa, o zaman onda bir alçaklık var demektir. Sf:67

*

 Başkan- Nihilistler dostlarını asla unutmaz, düşmanlarını da asla affetmezler. Sf:88

Taylan Köken

lord arthur savile'nin suçu...

OSCAR WILDE

LORD ARTHUR SAVILE’İN SUÇU / ÖYKÜ / BORDO-SİYAH / 2004 / 119 sayfa

Oscar Wilde’ın üç uzun öyküden oluşan hikaye kitabı. Çeviri Sevil Cerit tarafından yapılmıştır.

Birinci öykü Lord Arthur Sevile’in Suçu öyküsü için aldığımız notlar şöyledir: Hayal ettiklerimiz, yaşamımızla ne kadar çakışırsa o kadar mutlu oluruz. Hislerimiz değil, olmuş olanın yaratmış olduğu duygular insanı mutlu eder…

İkinci öykü Canterville Hortlağı öyküsü için aldığımız notlar ise şöyledir: Perili bir eve taşınan diplomat ve ailesinin hayaletle birlikte yaşaması. Evin küçük kızı, perinin yüzyıllarca süren ızdırabını sonlandırıp, öbür dünyaya huzur içinde gitmesine yardım eder…

Üçüncü öykü Model Milyoner öyküsü için aldığımız not şöyledir: Gördüklerinin yarısına, işittiklerinin tamamına inanma demişler. Bu öykü tam da bu ana fikri vermektedir.

Kitaptan kısa birkaç not aktaralım:

Eğer bir kadın hatalarını çekici yapmazsa, o gerçek bir kadın sayılmaz. sf:12

*

Bir evliliğin en mükemmel temeli yanlış anlamadır. Sf:13

*

Bizler görünmez bir güç tarafından hareket ettirilen satranç taşlarından, çömlekçinin keyfine göre şeref veya utanç dolu bir hayat için biçimlendirdiği kaplardan başak bir şey değil miydik? Sf:17-18

*

Erkek ve kadınların çoğu yeterli olmadıkları rolleri oynamaya zorlanırlar. Dünya bir sahnedir, ama rol dağıtımı iyi yapılmamıştır. Sf:18

*

Kadınlar sevilmek içindir, anlaşılmak için değil. Sf:102

Taylan Köken