yusuf atılgan'ın bütün öyküleri...

YUSUF ATILGAN 

BÜTÜN ÖYKÜLERİ / ÖYKÜ / YKY / 2002 / 121 sayfa

Yusuf Atılgan kesinlikle sıradışı bir yazar. Yazmış olduğu tüm eserlerde bir bütünlük görmek mümkün. 1921 yılında Manisa’da doğan Atılgan ilköğretimi Manisa’da, liseyi Balıkesir’de, üniversiteyi İÜ Edebiyat fakültesinde tamamladıktan sonra 1945 yılında Akşehir’de bulunan Maltepe Askeri Lisesinde edebiyat öğretmeni olarak bir yıl çalışır ve 1946 yılında Manisa Hacırahmanlı köyünde çiftçilik yapmaya başlar. Bu uğraşı 30 yıl kadar sürer ve 1976 yılında İstanbul’a gelir. 1980 yılında Milliyet’e bağlı Karacan Yayınlarında danışmanlık ve çevirmenlik görevlerinde bulunur. Can yayınlarında çok kısa bir süre düzeltmen olarak çalışır. Sonra eseri olan Canistan üzerinde çalışırken Moda’daki evinde vefat eder.

Aylak Adam romanını 1959, Bodur Minareden Öte öykü kitabını 1960 ve baş eseri Anayurt otelini 1973 yılında yayınlayacaktır.

Elimizdeki kitap Yapı Kredi Yayınevi tarafından 2000 yılında ilk baskısı yapılan toplanmış öykü kitapları olmasına rağmen o kadar da hacimli bir kitap değildir. Aylak Adam ve Anayurt Oteli için de aynı şeyleri söylemek mümkün. Yusuf Atılgan söylemesi gerekeni çok dolandırmadan söyleyebilen, yaratmış olduğu kişiliklerin psikolojik analizini, yalnızlıklarını, aykırılıklarını çok iyi yansıtabilen bir yazın insanıdır. Onu farklı kılan bu dili benzersiz kılan insana bakış açısıdır. İnsanın içindeki, gözlerinin arkasındaki gizi, kimi zaman sapkınlığa varan başkalaşımları sadece ortaya koymaz: Zaman zaman bu durumun derinine inmeye, o kişiliği –sapkınlığı- çözümlemeye çalışır. Ancak gayet naif, sıradan ve doğal bir anlatımla yapar bu geçişleri, araştırmaları veya analizleri. Fark buradadır…

Başyapıtı olan (Genel Yusuf Atılgan değerlendirmelerinde böyledir) Anayurt Oteli, Ömer Kavur tarafından çok başarılı bir uyarlamayla film olarak çekilmiştir. Filimle birlikte yazarın ünü bir kez daha katmerlenmiş ve daha geniş bir kitle tarafından tanınır olmuştur…     

Taylan Köken

canistan...

YUSUF ATILGAN

CANİSTAN / ROMAN / YKY / 2004 / 78 sayfa

Canistan tamamlanmamış bir roman olmasına rağmen içinde yine de bir bütünlüğü sağlamaktadır. Kitap “Duruşma”, “Yargıç”, “Tanık”, “Sanık” bölümlerinden oluşmak üzere dört bölüm tasarlanmış, fakat “Sanık” bölümü yazılamadan yazar aramızdan ayrılmıştır.

Canistan, Manisa köylerinde Milli Mücadele yıllarında yaşanan trajik olayların ve insanın kendi iç çırpınışları üzerine yazılmış olan üç ayrı öykünün bir bütün halinde değerlendirilmesi gereken Yusuf Atılgan romanıdır.  

Selim’in babası at çalarken vurulmuştur. Selim Tokuç Ali’nin çiftliğine yanaşma olarak verilir. Çocukluğu bu çiftlikte çalışarak geçen Selim, 15 yaşına geldiğinde ağanın çocuğu olan can yoldaşı Tokuç Osman ile birlikte aynı kızı sevince çiftlikten ayrılmak zorunda kalmıştır.

Kaçıp başka bir çiftlikte aylıkçı olarak yerleşip kısa sürede çalışkanlığı ve iş bilirliğiyle kendini sevdirir. Fakat çiftlik sahibinin kızından hoşlanmaya başlar. Bunu anlayan çiftlik sahibinin oğlu kendisini tehdit edince onu bir yumrukta yere serip tekrar yola çıkar ve bu sefer dul bir kadının yanında iş bulur. Burada da çiftlik işlerindeki mahareti ve çalışkanlığı ile birlikte kısa zamanda çiftliğin erkeği olur. Dul kadınla nikâh yapar ve ilk deneyimini yaşar. Sevdiği kadından çocuğu olacakken, önce çocuğu ölü doğar, ardından eşi vefat eder. Büyük hayal kırıklığı yaşayan Selim askere gider.

Burada tanıştığı arkadaşı Kadir ile birlikte askerden kaçıp tekrar çiftliğe yerleşirler. İşgal yıllarında beraber düşmanla da savaş devam etmektedir.

Bu kısa romanın özetini burada keselim, kalanı okurlara bırakalım.   

Taylan Köken 

anayurt oteli...

YUSUF ATILGAN

ANAYURT OTELİ / ROMAN / YKY / 2003 / 108 sayfa

Birçok kişi Yusuf Atılgan’ın iki kült kitabı arasında ayrım yapmakta zorlanır. Biri Aylak Adam diğer ise Anayurt Oteli olan bu başyapıtlardan benim favorim Anayurt Otel’i. Herhalde bu seçimimde Ömer Kavur’un yönetmenliğinde başarıyla çevrilen filmi de önemli pay sahibidir.

Yaşayan bir ölüdür Zebercet. Yaşadığı kasaba, çalıştığı otel ve tekdüze yaşam tüm boğuculuğuyla üstüne bulaşmıştır, babadan kalma otelinde adeta onunla özdeşleşmiş bir yaşam. Otele gelen bir kadın ile Zebercet’in de tüm yaşamı değişecek, adeta altüst olacaktır. Derin bunalımlar, geçmişindeki sıkıntılar olaylar örgüsü içinde, sosyal değişimler, yalnızlıktan kurtulma saplantısı, otele gelen kadınla tavan yapan diğer çarpık duygular.

Bu kitap, Zebercet, otel, filmi değişik düşünce ve psikolojik kavramlarla analiz edilmiştir. En doğrusu sizin yolunuz, sizin yorumunuz olacaktır. Bu kitap içinizde bir yerlerde saklı olanı çıkaracak muhteşemliğe, her okuduğunuzda sizi farklı yolculuklara çıkaracak yetkinliğe sahiptir.  

    

Taylan Köken